ข้อเตือนใจ คนอีสาน

พอเมื่อแสงสูรย์ขึ้นสุริโยพ้นพุ่งมาแล้ว
ฝูงหมู่ไก่ผู้โจ้นโตนเต้นเคี่ยนคอน
ฟังยินปุงปุงก้องโปงปู่ยาครูพุ้นเดอ
ระงมเสียงตีม่วนยินยามเช้า
สุริโยขึ้นแสงทองแจ้งส่อง
สีเมฆฟ้าแดงล้อมเหลี่ยมเขา
เลาะเลียบต้านตีนตาดแถวภู
ดูเขาคดเมฆฮวายฮ่ำไม้
ใบตองต้องแสงทองซ้อยซื่น
ฝูงหมู่ดวงดอกไม้บานห้อมหื่นหอม
เลาะเลียบบ้านอารามใหญ่ยาครู
มีหมู่รุกขาสูงมากมูลมวลพร้อม
เทิงหมู่สาขาไม้ผลผลาดวงดอก
เฮืองเฮื่อก้านเป็นถั่นถี่ถัน
ฟังเสียงเรไรฮ้องแมงอีจักกะจั่น
เสียงสะนั่นก้องระงมทั่วอาราม
ฝูงหมู่สักกุณาผ้ายบินบนเบ็ดใส่
กินหมากไม้แลงเช้าชื่นชม
ฟังยินเสียงทม ๆ ก้องภูมรินเผิ้งภู่
วู่ ๆ บินสอดแส้วซมกลั่วกลิ่นละออง
พอเมื่อตื่นฮุ่งเช้ามื้อใหม่มาเถิง
ฝูงหมู่สังโฆครองเครื่องสงฆ์ทรงเอ้
ดูเหลืองเลื่อมแวววาววาดค่อง
ครองพระพุทธเจ้าสงวนไว้บ่วาง
เถิงเมื่อตื่นฮุ่งเช้าเทียวโผดฝูงสัตว์
ภิกขาจารจรเที่ยวไปตามบ้าน
เอาแต่ศรัทธาเชื้อเต็มใจเขาสิใส่
ไผอยากขึ้นเมืองฟ้าเขานั้นหากสิทาน
อันว่าบิณฑบาตนั้นครองชอบของสงฆ์
ไผผู้ทรงธรรมหนักบ่มีวันเว้น
มีแต่อดสาสู้เทียวไปหาโผด
โปรดหมู่สัตว์ขึ้นฟ้าบ่มีเว้นแต่ละวัน

ยามเมื่อเจ้าหนุ่มน้อยให้ฮีบอ่ำเฮียนคุณ
ยามเมื่อบุญเฮามีสิใหญ่สูงเพียงฟ้า
ไปภายหน้าสิหาเงินได้ง่าย
ไผผู้ความฮู้ตื้นเงินล้านบ่แกว่งถุง
ไผผู้มีความฮู้เฮียนเห็นมามาก
บ่ห่อนทุกข์ยากเยิ้นภายท้ายมื้อลุน
สิได้เป็นขุนขึ้นครองเมืองตุ้มไผ
สิได้เป็นใหญ่ชั้นแนวเชื้อชาตินาย
อันว่าเงินคำแก้วไหลมาเอ้าอั่ง
มีแต่มูลมังได้สินสร้อยมากมี
เทิงเสื้อผ้าแฮอ่อนไหมคำ
ยูทางจำศีลทานอยู่สบายเบาเนื้อ
ไผผู้มีความฮู้เฮียนเห็นมามาก
บ่ห่อนทุกข์ยากเยิ้นภายท้ายมื้อลุน

คันสิเข้านอนกะให้เก็บคันธชาติเชื้อดวงดอกบุปผา
มาบูชาพระยอดคุณจอมเจ้า
บูชาเฒ่าคุณพ่อแม่และคุณยายย่าเฒ่า
บูชาคุณพระพุทธเจ้าพระธรรมพร้อมพร่ำสงฆ์
เทียนธูปไต้ตกแต่งตามมี
เองชุลีนบบ่ไลลืมเว้น
ยามสิเนานอนนั้นคะนิงคุณพ่อแม่
คุณอียายย่าเฒ่าคุณเจ้าแต่ประถม
คุณพระโคดมเจ้าองค์พุทโธยอด
เทียนธูปไต้บูชาแล้วจั่งนอน

หน้าที่บุตร

เป็นจั่งใดเด่หนอ บัดเจ้าฟังจบแล้วมีแนวใดจำได้บ่
ขอสรุปส่งท้ายคติข้อฮิ่นตรอง
ขอให้พวกพี่น้องตระหนักเรื่องคุณโณแน่เดอ
ของบิดามารดาผู้เพิ่นคอยถนอมเลี้ยง
ลูกนั้นคือสายโซ่สายสัมพันธ์ผูกจ่องจริงแล่ว
ใจพ่อแม่แพร่กว้าง+++ลเกื้อฮักเสมอ
แม่นว่าลูกขี้ฮ้ายเกินลื่นคำสอน
เพิ่นกะยังสงสารเมตตาซูค้ำ
ควรที่บุตรธิดาฮู้หวนตามตรองอ่าน
อกของพ่อแม่นั้นไผซิก้ำเกิ่งเพียง
ทุกทีบท่านฮู้ฮ่อมตามขบวน
ควรที่บุตรธิดาคิดตอบพระคุณเหนือเกล้า
กตัญญูตั้งเพียรแพงฮักฮ่อ
เอาเด้อ อันว่าพ่อแม่นั้นหากมีแท้ผู้เดียว
พ่อจากแล้วกะเหลือแม่ให้เพียรแพง
โสเพิ่นหนีเฮาไปอีกคนกะเหมิดสิ้น
สิหาไผแทนไว้คือสองเทพท่าน
หาไผแทนทดไว้คือไท้พ่อแม่เฮา
พ่อฮักแม่ฮัก พ่อเสี่ยวแม่เสียวนั้นเล่าจักสิอุ่นพอปานใด๋
ขอให้บุตรธิดาคิดใตร่ตรองตามเบื้อง
ตอนนี้ฟังคติข้อบุตรธิดาสนองตอบ
มีหน้าที่อยู่ห้าข้อ ควรโต้ตอบคุณ
ข้อที่หนึ่ง เลี้ยงพ่อแม่ท่านเพียรพรากอุปถัมภ์
ข้องที่สอง ทำการงานซ่อยการ+++ลเกื้อ
เพิ่นนั้นกายชราแล้วงานหนักอย่าให้ก่อ
ให้สองพ่อแม่เจ้าหันเข้าวัดวา
ข้อที่สามโอวาทเพิ่นนั้นอย่าสุลื่นเกเร
อย่าสิเพพังวงศ์ให้เสื่อมเสียตระ+++ลท่าน
ข้อที่สี่ ประพฤติตนตรงตั้งให้สมควรรับมรดก
เพิ่นสิให้ฮักษาไว้ดันตั้งเที่ยงตรง
ข้อที่ห้า เพิ่นอ่วยโค้งถึงที่มรณา
ให้เจ้าอุทิศหาให้ทานยอน้อม
ขอสังฮอมไว้แต่เพียงนี้ สำบายดีคู่สุท่าน
อายุ วรรณะสุขะพละขอให้มีแก่ท่าน
ภัยต้องให้ห่างหาย ฯ